Τι είναι ο καρκίνος του θυρεοειδούς;
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι μία κακοήθης νόσος που αναπτύσσεται στον θυρεοειδή αδένα, έναν μικρό αδένα σε σχήμα πεταλούδας που βρίσκεται στο πρόσθιο μέρος του τραχήλου, ακριβώς κάτω από τον λάρυγγα.
Ο θυρεοειδής παράγει ορμόνες που ρυθμίζουν σημαντικές λειτουργίες του οργανισμού, όπως τον μεταβολισμό, τη θερμοκρασία του σώματος, τον καρδιακό ρυθμό και τα επίπεδα ενέργειας.
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς είναι ένας από τους συχνότερους καρκίνους των ενδοκρινών αδένων. Στις περισσότερες περιπτώσεις παρουσιάζει εξαιρετική πρόγνωση, ιδιαίτερα όταν διαγνωστεί έγκαιρα.
Οι συχνότεροι τύποι είναι:
- Θηλώδες καρκίνωμα θυρεοειδούς (ο συχνότερος τύπος)
- Θυλακιώδες καρκίνωμα
- Μυελοειδές καρκίνωμα
- Αναπλαστικό καρκίνωμα (σπάνιο αλλά ιδιαίτερα επιθετικό)
Οι περισσότεροι ασθενείς διαγιγνώσκονται μετά την ανεύρεση ενός όζου στον θυρεοειδή ή ενός τυχαίου ευρήματος σε υπερηχογράφημα τραχήλου.
Συμπτώματα
Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του θυρεοειδούς συνήθως δεν προκαλεί συμπτώματα.
Καθώς μεγαλώνει, μπορεί να εμφανιστούν:
- Ψηλαφητός όζος ή διόγκωση στον τράχηλο
- Αίσθημα πίεσης ή «κόμπου» στον λαιμό
- Δυσκολία στην κατάποση
- Δυσκολία στην αναπνοή
- Βραχνάδα ή αλλαγή στη φωνή
- Επίμονος βήχας χωρίς λοίμωξη
- Διόγκωση λεμφαδένων στον τράχηλο
- Πόνος στον τράχηλο ή που αντανακλά προς το αυτί (σπανιότερα)
Οι περισσότεροι όζοι του θυρεοειδούς είναι καλοήθεις. Ωστόσο, κάθε νέο ογκίδιο στον τράχηλο πρέπει να αξιολογείται από ειδικό.
Παράγοντες κινδύνου
Η ακριβής αιτία εμφάνισης του καρκίνου του θυρεοειδούς δεν είναι πάντα γνωστή. Ορισμένοι παράγοντες, όμως, αυξάνουν τον κίνδυνο.
Γυναικείο φύλο
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες.
Έκθεση σε ακτινοβολία
Η έκθεση του τραχήλου ή της κεφαλής σε ακτινοβολία κατά την παιδική ηλικία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου.
Οικογενειακό ιστορικό
Ορισμένοι τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς, ιδιαίτερα το μυελοειδές καρκίνωμα, μπορεί να σχετίζονται με κληρονομικά σύνδρομα.
Γενετικές μεταλλάξεις
Συγκεκριμένες γονιδιακές μεταλλάξεις αυξάνουν την πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου.
Ηλικία
Το θηλώδες καρκίνωμα εμφανίζεται συχνά σε νεότερες ηλικίες σε σχέση με πολλούς άλλους καρκίνους.
Τύποι καρκίνου του θυρεοειδούς
Θηλώδες καρκίνωμα
Αποτελεί περίπου το 80% των περιπτώσεων. Συνήθως αναπτύσσεται αργά και έχει πολύ καλή πρόγνωση.
Θυλακιώδες καρκίνωμα
Είναι ο δεύτερος συχνότερος τύπος και επίσης χαρακτηρίζεται από υψηλά ποσοστά ίασης.
Μυελοειδές καρκίνωμα
Προέρχεται από τα παραθυλακιώδη κύτταρα (κύτταρα C) και μπορεί να σχετίζεται με κληρονομικά σύνδρομα.
Αναπλαστικό καρκίνωμα
Είναι σπάνιο αλλά ιδιαίτερα επιθετικό και απαιτεί άμεση εξειδικευμένη αντιμετώπιση.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης, απεικόνισης και κυτταρολογικής αξιολόγησης.
Κλινική εξέταση
Ο ιατρός εξετάζει τον θυρεοειδή και τους λεμφαδένες του τραχήλου.
Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς
Αποτελεί την πιο σημαντική απεικονιστική εξέταση.
Το υπερηχογράφημα αξιολογεί:
- Το μέγεθος των όζων
- Τα χαρακτηριστικά τους
- Την παρουσία ύποπτων λεμφαδένων
Παρακέντηση με λεπτή βελόνα (FNA)
Η FNA αποτελεί τη βασική εξέταση για τη διάγνωση ύποπτων όζων.
Με τη βοήθεια υπερήχων λαμβάνονται κύτταρα από τον όζο και εξετάζονται στο μικροσκόπιο.
Εξετάσεις αίματος
Συνήθως περιλαμβάνουν:
- TSH
- FT4
- Καλσιτονίνη σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- Άλλους βιοδείκτες όταν χρειάζεται
Αξονική ή μαγνητική τομογραφία
Χρησιμοποιούνται σε ειδικές περιπτώσεις για την εκτίμηση της έκτασης της νόσου.
Στάδια του καρκίνου του θυρεοειδούς
Η σταδιοποίηση βασίζεται:
- Στο μέγεθος του όγκου
- Στην εξάπλωση στους λεμφαδένες
- Στην παρουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων
- Στην ηλικία του ασθενούς (για ορισμένους τύπους)
Στάδιο I
Ο όγκος περιορίζεται στον θυρεοειδή.
Στάδιο II
Υπάρχει τοπική επέκταση ή περιορισμένη λεμφαδενική νόσος.
Στάδιο III-IV
Παρατηρείται εκτεταμένη τοπική νόσος ή απομακρυσμένες μεταστάσεις.
Οι περισσότεροι ασθενείς διαγιγνώσκονται σε πρώιμα στάδια.
Θεραπεία
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τον τύπο του όγκου, το στάδιο και τα χαρακτηριστικά του ασθενούς.
Οι βασικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:
Χειρουργική θεραπεία
Η χειρουργική αφαίρεση του θυρεοειδούς, με ή χωρίς λεμφαδενικό καθαρισμό, αποτελεί τη βασική θεραπεία για τους περισσότερους ασθενείς.
Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την χειρουργική αντιμετώπιση, πατήστε εδώ.
Ραδιενεργό ιώδιο
Χρησιμοποιείται σε επιλεγμένους ασθενείς μετά τη χειρουργική επέμβαση για την εξάλειψη υπολειπόμενου θυρεοειδικού ιστού ή μικροσκοπικής νόσου.
Ορμονική θεραπεία
Μετά την αφαίρεση του θυρεοειδούς χορηγείται θυροξίνη για την αναπλήρωση των θυρεοειδικών ορμονών.
Στοχευμένες θεραπείες
Χρησιμοποιούνται σε συγκεκριμένες προχωρημένες μορφές της νόσου.
Ακτινοθεραπεία και συστηματική θεραπεία
Αφορούν κυρίως ειδικές ή προχωρημένες περιπτώσεις.
Οι λεπτομέρειες της θυρεοειδεκτομής, της λεμφαδενεκτομής τραχήλου και των ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών αναλύονται σε ξεχωριστό άρθρο.
Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία
Η παρακολούθηση είναι ιδιαίτερα σημαντική και συνήθως περιλαμβάνει:
- Κλινική εξέταση
- Υπερηχογράφημα τραχήλου
- Εξετάσεις αίματος
- Μέτρηση θυρεοσφαιρίνης σε κατάλληλους ασθενείς
- Πρόσθετες απεικονιστικές εξετάσεις όταν απαιτείται
Οι περισσότεροι ασθενείς παρακολουθούνται για αρκετά χρόνια μετά τη θεραπεία.
Πρόληψη
Δεν υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος πρόληψης για τις περισσότερες περιπτώσεις καρκίνου του θυρεοειδούς.
Ωστόσο, συνιστώνται:
Αποφυγή άσκοπης έκθεσης σε ακτινοβολία, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία.
Γενετικός έλεγχος σε ειδικές περιπτώσεις, όπως σε οικογένειες με κληρονομικό μυελοειδές καρκίνωμα μπορεί να απαιτείται γενετική διερεύνηση.
Τακτικός έλεγχος ύποπτων όζων. Οι όζοι που παρουσιάζουν ύποπτα χαρακτηριστικά πρέπει να παρακολουθούνται ή να διερευνώνται κατάλληλα.
Πρόγνωση
Ο καρκίνος του θυρεοειδούς συγκαταλέγεται στους καρκίνους με την καλύτερη πρόγνωση.
Οι περισσότεροι ασθενείς, ιδιαίτερα όσοι έχουν θηλώδες ή θυλακιώδες καρκίνωμα, επιτυγχάνουν πλήρη ίαση μετά την κατάλληλη θεραπεία.
Η πρόγνωση εξαρτάται από:
- Τον ιστολογικό τύπο
- Το στάδιο της νόσου
- Την ηλικία του ασθενούς
- Την ανταπόκριση στη θεραπεία
Η έγκαιρη διάγνωση και η αντιμετώπιση από εξειδικευμένη ομάδα εξασφαλίζουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.