Τι είναι ο καρκίνος του ορθού;
Ο καρκίνος του ορθού είναι μία κακοήθης νόσος που αναπτύσσεται στο ορθό, δηλαδή στο τελευταίο τμήμα του παχέος εντέρου πριν από τον πρωκτό. Αν και συχνά αναφέρεται μαζί με τον καρκίνο του παχέος εντέρου ως «κολοορθικός καρκίνος», ο καρκίνος του ορθού παρουσιάζει ορισμένες ιδιαιτερότητες όσον αφορά τη διάγνωση, τη σταδιοποίηση και τη θεραπευτική του αντιμετώπιση.
Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο καρκίνος του ορθού αναπτύσσεται σταδιακά από έναν πολύποδα, μια μικρή καλοήθη βλάβη του βλεννογόνου. Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει αρκετά χρόνια, γεγονός που καθιστά τον προληπτικό έλεγχο ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην πρόληψη της νόσου.
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την επιτυχή θεραπεία και τη διατήρηση καλής ποιότητας ζωής.
Συμπτώματα
Στα αρχικά στάδια, ο καρκίνος του ορθού μπορεί να μην προκαλεί κανένα σύμπτωμα. Καθώς όμως η νόσος εξελίσσεται, μπορεί να εμφανιστούν:
- Αίμα στα κόπρανα ή αιμορραγία από τον πρωκτό
- Αλλαγές στις κενώσεις που επιμένουν για εβδομάδες
- Δυσκοιλιότητα ή διάρροια χωρίς προφανή αιτία
- Αίσθημα ατελούς κένωσης μετά την αφόδευση
- Αίσθημα πίεσης ή βάρους στην περιοχή του ορθού
- Λεπτότερα κόπρανα από το συνηθισμένο
- Κοιλιακό άλγος ή φούσκωμα
- Ανεξήγητη απώλεια βάρους
- Κόπωση ή αναιμία
Επειδή πολλά από τα παραπάνω συμπτώματα μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα σε αιμορροΐδες ή άλλες καλοήθεις παθήσεις, είναι σημαντικό να αξιολογούνται από εξειδικευμένο ιατρό όταν επιμένουν.
Παράγοντες κινδύνου
Οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου είναι κοινοί με εκείνους του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Ηλικία
Η νόσος εμφανίζεται συχνότερα μετά τα 50 έτη, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση των περιστατικών σε νεότερες ηλικίες.
Οικογενειακό ιστορικό
Η ύπαρξη συγγενών πρώτου βαθμού με καρκίνο παχέος εντέρου ή ορθού αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Κληρονομικά σύνδρομα
Ορισμένες γενετικές καταστάσεις, όπως το σύνδρομο Lynch και η οικογενής αδενωματώδης πολυποδίαση (FAP), συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ορθού.
Φλεγμονώδη νοσήματα του εντέρου
Η μακροχρόνια ελκώδης κολίτιδα και η νόσος Crohn αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου.
Παράγοντες τρόπου ζωής
- Κάπνισμα
- Παχυσαρκία
- Καθιστική ζωή
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Αυξημένη κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος
- Διατροφή φτωχή σε φυτικές ίνες
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης, ενδοσκοπικού ελέγχου και απεικονιστικών εξετάσεων.
Κλινική εξέταση
Η δακτυλική εξέταση του ορθού αποτελεί ένα απλό αλλά ιδιαίτερα σημαντικό πρώτο βήμα, καθώς πολλοί όγκοι του ορθού μπορούν να γίνουν αντιληπτοί κατά την εξέταση.
Κολονοσκόπηση
Η κολονοσκόπηση επιτρέπει την άμεση απεικόνιση του ορθού και του παχέος εντέρου, την αναγνώριση ύποπτων βλαβών και τη λήψη βιοψιών.
Βιοψία
Η οριστική διάγνωση τίθεται μόνο μετά από ιστολογική εξέταση δείγματος ιστού που λαμβάνεται κατά την κολονοσκόπηση.
Απεικονιστικός έλεγχος
Μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης πραγματοποιούνται εξετάσεις για τον ακριβή καθορισμό της έκτασης της νόσου. Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Μαγνητική τομογραφία πυέλου
- Αξονική τομογραφία θώρακος και κοιλίας
- Ενδοορθικό υπερηχογράφημα σε επιλεγμένες περιπτώσεις
- PET/CT σε συγκεκριμένες ενδείξεις
Η μαγνητική τομογραφία πυέλου έχει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στον σχεδιασμό της θεραπείας.
Στάδια του καρκίνου του ορθού
Η σταδιοποίηση περιγράφει το πόσο έχει επεκταθεί ο όγκος.
Στάδιο I
Ο καρκίνος περιορίζεται στα εσωτερικά στρώματα του τοιχώματος του ορθού.
Στάδιο II
Ο όγκος έχει διηθήσει βαθύτερα το τοίχωμα αλλά χωρίς προσβολή λεμφαδένων.
Στάδιο III
Υπάρχει προσβολή τοπικών λεμφαδένων.
Στάδιο IV
Η νόσος έχει εξαπλωθεί σε απομακρυσμένα όργανα, όπως το ήπαρ, οι πνεύμονες ή το περιτόναιο.
Η σωστή σταδιοποίηση είναι απαραίτητη για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής στρατηγικής.
Θεραπεία
Η αντιμετώπιση του καρκίνου του ορθού είναι συνήθως πολυπαραγοντική και συχνά απαιτεί τη συνεργασία χειρουργού, ογκολόγου, ακτινοθεραπευτή, ακτινολόγου και παθολογοανατόμου.
Ανάλογα με το στάδιο της νόσου, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:
- Χειρουργική θεραπεία
- Ακτινοθεραπεία
- Χημειοθεραπεία
- Στοχευμένες θεραπείες
- Ανοσοθεραπεία σε επιλεγμένες περιπτώσεις
Σε αρκετούς ασθενείς με τοπικά προχωρημένο καρκίνο του ορθού προηγείται συνδυασμός ακτινοθεραπείας και χημειοθεραπείας με στόχο τη συρρίκνωση του όγκου πριν από τη χειρουργική αντιμετώπιση.
Οι λεπτομέρειες των χειρουργικών επεμβάσεων, της ολικής εκτομής του μεσοορθού (TME) και της πιθανής ανάγκης δημιουργίας στομίας αναλύονται σε ξεχωριστά. Για περισσότερες πληροφορίες, πατήστε εδώ.
Παρακολούθηση μετά τη θεραπεία
Μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας απαιτείται τακτική παρακολούθηση για την έγκαιρη ανίχνευση πιθανής υποτροπής.
Το πρόγραμμα παρακολούθησης μπορεί να περιλαμβάνει:
- Κλινική εξέταση
- Εξετάσεις αίματος και καρκινικούς δείκτες
- Αξονικές τομογραφίες
- Κολονοσκόπηση
- Πρόσθετες εξετάσεις όταν κρίνεται απαραίτητο
Η συστηματική παρακολούθηση είναι σημαντικό μέρος της συνολικής φροντίδας του ασθενούς.
Πρόληψη
Παρότι δεν είναι δυνατόν να προληφθούν όλες οι περιπτώσεις καρκίνου του ορθού, ο κίνδυνος μπορεί να μειωθεί σημαντικά.
Προληπτικός έλεγχος
Η κολονοσκόπηση παραμένει η αποτελεσματικότερη μέθοδος πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης.
Οι περισσότεροι οργανισμοί συνιστούν έναρξη προληπτικού ελέγχου από την ηλικία των 45 ετών για άτομα μέσου κινδύνου.
Υγιεινός τρόπος ζωής
- Τακτική άσκηση
- Διατήρηση φυσιολογικού βάρους
- Υγιεινή διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες
- Αποφυγή καπνίσματος
- Περιορισμός αλκοόλ
- Μείωση κατανάλωσης επεξεργασμένων κρεάτων
Πρόγνωση
Η πρόγνωση εξαρτάται κυρίως από το στάδιο της νόσου κατά τη διάγνωση. Οι πιθανότητες ίασης είναι σημαντικά υψηλότερες όταν ο καρκίνος εντοπίζεται σε πρώιμο στάδιο.
Η πρόοδος στις διαγνωστικές μεθόδους, στην ακτινοθεραπεία, στη χημειοθεραπεία και στις χειρουργικές τεχνικές έχει βελτιώσει σημαντικά τα ποσοστά επιβίωσης τα τελευταία χρόνια.
Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η τακτική συμμετοχή σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου αποτελούν τα σημαντικότερα όπλα απέναντι στη νόσο.