Τι είναι η οξεία χολοκυστίτιδα
Η οξεία χολοκυστίτιδα είναι η οξεία φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, ενός μικρού οργάνου που βρίσκεται κάτω από το ήπαρ και αποθηκεύει τη χολή. Στις περισσότερες περιπτώσεις η φλεγμονή προκαλείται από πέτρα στη χολή που αποφράσσει τον κυστικό πόρο, τον σωλήνα δηλαδή μέσω του οποίου η χολή εξέρχεται από τη χοληδόχο κύστη.
Η απόφραξη αυτή οδηγεί σε αύξηση της πίεσης μέσα στη χοληδόχο κύστη, προκαλώντας ερεθισμό και φλεγμονή του τοιχώματός της. Η κατάσταση αυτή μπορεί να εξελιχθεί σε λοίμωξη και, αν δεν αντιμετωπιστεί, σε σοβαρές επιπλοκές.
Σπανιότερα, η οξεία χολοκυστίτιδα μπορεί να εμφανιστεί χωρίς την παρουσία λίθων. Αυτή η μορφή ονομάζεται αλιθιασική χολοκυστίτιδα και παρατηρείται κυρίως σε σοβαρά πάσχοντες ασθενείς ή σε ασθενείς που νοσηλεύονται για άλλες σοβαρές παθήσεις.
Πόσο συχνή είναι
Η οξεία χολοκυστίτιδα αποτελεί την πιο συχνή επιπλοκή της χολολιθίασης. Εμφανίζεται συνήθως σε ασθενείς που έχουν ήδη πέτρες στη χολή και έχουν παρουσιάσει επεισόδια κολικού στο παρελθόν.
Υπολογίζεται ότι περίπου 6-11% των ασθενών με συμπτωματικές πέτρες στη χολή θα εμφανίσουν οξεία χολοκυστίτιδα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Πώς προκαλείται η οξεία χολοκυστίτιδα
Η βασική αιτία είναι η απόφραξη του κυστικού πόρου από πέτρα. Όταν συμβεί αυτό:
- Η χολή παγιδεύεται μέσα στη χοληδόχο κύστη.
- Η πίεση στο εσωτερικό της αυξάνεται.
- Το τοίχωμα της χοληδόχου κύστης ερεθίζεται και φλεγμαίνει.
Η φλεγμονή προκαλεί απελευθέρωση ουσιών που επιδεινώνουν τον ερεθισμό και οδηγούν σε περαιτέρω βλάβη του τοιχώματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να αναπτυχθεί και βακτηριακή λοίμωξη της χολής, με μικρόβια όπως:
- Escherichia coli
- Klebsiella
- Enterococcus
- Enterobacter και άλλα
Η φλεγμονή μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως πολύ σοβαρή, φτάνοντας ακόμη και σε νέκρωση ή γάγγραινα της χοληδόχου κύστης.
Συμπτώματα της οξείας χολοκυστίτιδας
Το βασικό σύμπτωμα είναι ο έντονος και συνεχής πόνος στην άνω κοιλιά.
Πόνος στην κοιλιά
Ο πόνος εντοπίζεται συνήθως:
- στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς
- ή στο επιγάστριο (στομάχι)
Σε αντίθεση με τον κολικό των χοληφόρων, ο πόνος της οξείας χολοκυστίτιδας είναι συνεχής και παρατεταμένος και συχνά διαρκεί περισσότερο από 4-6 ώρες.
Ο πόνος μπορεί να αντανακλά στηνπλάτη και στον δεξιό ώμο.
Άλλα συχνά συμπτώματα
Η οξεία χολοκυστίτιδα μπορεί επίσης να προκαλέσει:
- πυρετό
- ναυτία
- εμετό
- απώλεια όρεξης
- γενική κακουχία
Σε αρκετούς ασθενείς τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγο μετά από κατανάλωση λιπαρού γεύματος.
Πως γίνεται η διάγνωση
Κλινική εξέταση
Κατά την εξέταση, ο ασθενής συχνά εμφανίζει:
- πυρετό
- ταχυκαρδία
- έντονη ευαισθησία στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς
Ένα χαρακτηριστικό εύρημα είναι το σημείο Murphy, όπου ο ιατρός πιέζει την περιοχή της χοληδόχου κύστης ενώ ο ασθενής παίρνει βαθιά εισπνοή. Αν υπάρχει φλεγμονή της χοληδόχου κύστης, η πίεση προκαλεί έντονο πόνο και ο ασθενής διακόπτει την εισπνοή.
Το εύρημα αυτό είναι πολύ συχνό στην οξεία χολοκυστίτιδα.
Εργαστηριακές εξετάσεις
Οι αιματολογικές εξετάσεις συχνά δείχνουν:
- αυξημένα λευκά αιμοσφαίρια και άλλους δείκτες φλεγμονής (πχ CRP)
- ήπια αύξηση των ηπατικών ενζύμων (SGOT, SGPT)
- σπανιότερα αύξηση της χολερυθρίνης
Εάν υπάρχουν σημαντικές αυξήσεις στις εξετάσεις του ήπατος, μπορεί να υπάρχει ταυτόχρονα πέτρα στον χοληδόχο πόρο.
Η βασική εξέταση για τη διάγνωση είναι το υπερηχογράφημα κοιλίας.
Το υπερηχογράφημα μπορεί να δείξει:
- πέτρες στη χολή
- πάχυνση του τοιχώματος της χοληδόχου κύστης
- υγρό γύρω από τη χοληδόχο κύστη
- ευαισθησία κατά την πίεση με την κεφαλή του υπερήχου (υπερηχογραφικό σημείο Murphy)
Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν επιπλέον εξετάσεις, όπως:
- αξονική τομογραφία
- μαγνητική χολαγγειογραφία
Οι εξετάσεις αυτές βοηθούν όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής ή όταν υπάρχει υποψία επιπλοκών.
Πιθανές επιπλοκές
Αν η οξεία χολοκυστίτιδα δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές.
Γαγγραινώδης χολοκυστίτιδα
Πρόκειται για νέκρωση του τοιχώματος της χοληδόχου κύστης και αποτελεί τη συχνότερη σοβαρή επιπλοκή.
Διάτρηση της χοληδόχου κύστης
Η φλεγμονή μπορεί να οδηγήσει σε ρήξη της χοληδόχου κύστης και διαρροή χολής στην κοιλιά. Οι συνέπειες αυτής της ρήξης περιλαμβάνουν την εμφάνιση περιτονίτιδας και βαριάς σηπτικής κατάστασης.
Απόστημα
Μπορεί να δημιουργηθεί συλλογή πύου γύρω από τη χοληδόχο κύστη.
Εμφυσηματική χολοκυστίτιδα
Μια σπάνια αλλά σοβαρή μορφή, όπου βακτήρια που παράγουν αέριο μολύνουν το τοίχωμα της χοληδόχου κύστης.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση
Η άμεση ιατρική εκτίμηση είναι απαραίτητη όταν εμφανίζονται:
- έντονος πόνος στο δεξιό άνω μέρος της κοιλιάς
- πυρετός
- επίμονος εμετός
- κιτρίνισμα του δέρματος ή των ματιών (ίκτερος)
Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο στην οξεία χολοκυστίτιδα
Η οριστική θεραπεία της οξείας χολοκυστίτιδας είναι συνήθως η αφαίρεση της χοληδόχου κύστης (χολοκυστεκτομή). Σήμερα, στις περισσότερες περιπτώσεις προτείνεται η πρώιμη λαπαροσκοπική χολοκυστεκτομή, δηλαδή η επέμβαση να πραγματοποιείται μέσα στις πρώτες ημέρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Η έγκαιρη χειρουργική αντιμετώπιση βοηθά στην ταχύτερη αποκατάσταση του ασθενούς και μειώνει τον κίνδυνο επιπλοκών της χολοκυστίτιδας ή των επαναλαμβανόμενων επεισοδίων.
Ωστόσο, η απόφαση για χειρουργείο λαμβάνεται πάντα με βάση τη συνολική κατάσταση του ασθενούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν ο ασθενής είναι σε σοβαρή γενική κατάσταση ή έχει σημαντικά συνοδά προβλήματα υγείας, μπορεί αρχικά να γίνει συντηρητική αντιμετώπιση με ενυδάτωση, αντιβιοτικά και παρακολούθηση. Αφού σταθεροποιηθεί η κατάσταση, η χολοκυστεκτομή πραγματοποιείται σε δεύτερο χρόνο για να αντιμετωπιστεί οριστικά το πρόβλημα.
Μάθετε περισσότερα για την αντιμετώπιση από την ομάδα του miSurgery, εδώ.